Opłaty cmentarne w Goleniowie – czy mieszkańcy powinni być ostrożni?
Mieszkańcy Gminy Goleniów mogą nie wiedzieć, że system opłat za korzystanie z cmentarzy komunalnych był stopniowo budowany w sposób budzący wątpliwości prawne.
Chronologia wydarzeń pokazuje, jak burmistrz i jego zastępcy stopniowo rozszerzali swoje kompetencje, nierzadko bez ustawowej podstawy.
W lutym 2013 r. Rada Miejska w Goleniowie przyjęła uchwałę Nr XXIX/336/13, ustalając Regulamin Cmentarzy Komunalnych.
Regulamin określał m.in. zasady korzystania z cmentarzy, obowiązki opiekunów grobów, zakazy dotyczące roślinności i prac budowlanych oraz procedury przy nadzorze nad grobami.
W zakresie opłat regulamin odsyłał do zarządzeń burmistrza, nie określając konkretnych stawek.
We wrześniu 2014 r. uchwałą Nr XLIX/563/14 doprecyzowano zakazy dotyczące wrzucania odpadów i gruzu, ale wciąż nie ustalono w uchwale cen za miejsca na cmentarzu.
W lipcu 2022 r. burmistrz wprowadził Zarządzenie Nr 180/2022, ustalając konkretne opłaty:
- Grób dziecięcy: 200 zł
- Grób pojedynczy: 370 zł
- Grób rodzinny: 1.100 zł (kolejne miejsca – 510 zł)
- Groby murowane na 99 lat: dwukomorowy – 3.000 zł, czterokomorowy – 5.500 zł, ponadnormatywny – 7.020 zł
- Nadzór nad pomnikami: 100–500 zł
Zarządzenie powoływało się na art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce komunalnej jako podstawę prawną do ustalenia stawek.
W sierpniu 2022 r. burmistrz zmienił wcześniejsze przepisy Zarządzeniem Nr 200/2022. Wprowadzono głównie aktualizację opłat za groby murowane i nadzór nad pomnikami, przy czym pozostałe stawki oraz zasady naliczania nadpłat pozostały bez zmian:
- Groby murowane na 99 lat: dwukomorowy – 3.000 zł, czterokomorowy – 5.500 zł, ponadnormatywny – 7.020 zł
- Nadzór nad pomnikami: dziecięcy – 100 zł, pojedynczy – 200 zł, rodzinny – 300 zł, każde następne do rodzinnego – 200 zł, nadzór nad grobowcem – 500 zł
Zarządzenie 200/2022 uchylało poprzednie zarządzenie 180/2022 i wprowadzało nowe stawki od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Zachodniopomorskiego.
Problem w tym, że art. 7 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych jest regulacją szczególną (lex specialis) wobec art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce komunalnej.
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 września 2024 r. (III OSK 357/23) potwierdził, że:
„Art. 7 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych zawiera w zakresie ustalania opłat lex specialis wobec art. 4 u.g.k. Z art. 4 ust. 1 pkt 2 u.g.k. nie można wyinterpretować normy prawnej dającej podstawę do nakładania na osoby korzystające z cmentarza opłat publicznoprawnych ponad te, które możliwe są do ustalenia na podstawie ustawy o cmentarzach.”
Oznacza to, że opłaty wprowadzone w zarządzeniach burmistrza mogą być nieważne, a mieszkańcy, którzy je uiścili, mogą teoretycznie mieć roszczenia z tytułu nadpłat – skutki działałyby z mocą wsteczną.
Co teraz?
Portal goleniow.net czeka na stanowisko wojewody w sprawie zgodności zarządzenia z prawem – o jego treści poinformujemy niezwłocznie po otrzymaniu odpowiedzi.
Publikowane informacje mają charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępują porady prawnej – w przypadku wątpliwości co do opłat lub przepisów warto skonsultować się bezpośrednio z Urzędem Gminy i Miasta w Goleniowie lub prawnikiem.
Maria Wiatr
