W poniedziałek, 22 lipca, o godzinie 13:00, na Placu Wolności w Nowogardzie odbędzie się historyczne wydarzenie – demontaż jednego z ostatnich symboli propagandowych na Pomorzu Zachodnim. Uroczystość związana z usunięciem tzw. „Pomnika Kombatantom Rzeczypospolitej Polskiej”, znanego wcześniej jako „Pomnik Braterstwa Broni”, zgromadzi kluczowe postacie, w tym prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, dr. Karola Nawrockiego, burmistrza Nowogardu Michała Wiatra oraz dyrektora szczecińskiego Oddziału IPN, Krzysztofa Męcińskiego.
Historyczny Kontekst i Przeszłość Pomnika
Pomnik „Braterstwa Broni” został odsłonięty 7 listopada 1972 roku, w 55. rocznicę wybuchu rewolucji październikowej oraz 50. rocznicę powstania Związku Sowieckiego. Powstał z inicjatywy lokalnych działaczy partyjnych, symbolizując rzekomą współpracę pomiędzy Armią Czerwoną a Ludowym Wojskiem Polskim. Na cokole monumentu umieszczono dwie pary postaci: średniowiecznych rycerzy oraz żołnierzy – czerwonoarmistę i polskiego żołnierza. Podczas odsłonięcia obecni byli wysocy rangą przedstawiciele PZPR, konsul ZSRS w Szczecinie oraz przedstawiciele Północnej Grupy Wojsk Sowieckich z Legnicy.
Pomnik wielokrotnie budził kontrowersje. W 1992 roku obiekt przeszedł remont, a w 1995 roku przemianowano go na „Pomnik Kombatantom RP”, dodając tablicę z napisem „Kombatantom Rzeczypospolitej Polskiej – 11 listopada 1995” oraz wizerunkiem orła w koronie i emblematem Orderu Wojennego Virtuti Militari. Pomimo tych zmian, jego pierwotne konotacje oraz wizerunek czerwonoarmisty wciąż budziły sprzeciw.
Długotrwałe Próby Usunięcia Pomnika
Już od 2017 roku, zgodnie z Ustawą o zakazie propagowania komunizmu, szczeciński Oddział IPN dążył do usunięcia tego symbolu z przestrzeni publicznej. Rada Miasta Nowogardu uchwaliła takie działanie w listopadzie 2017 roku, lecz ówczesny burmistrz nie podjął odpowiednich kroków. Dopiero nowy burmistrz, Michał Wiatr, wybrany w bieżącym roku, zadecydował o usunięciu pomnika.
Konferencja Prasowa i Reakcje
Podczas konferencji prasowej, prezes IPN, dr Karol Nawrocki, podkreślił znaczenie tej daty – 22 lipca, która była najważniejszym komunistycznym świętem w PRL, obchodzonym jako „Narodowe Święto Odrodzenia Polski”. „Upadek tego symbolu propagandy jest kolejnym krokiem w procesie oczyszczania przestrzeni publicznej z obiektów gloryfikujących zbrodniczy system komunistyczny” – stwierdził Nawrocki.
Burmistrz Nowogardu, Michał Wiatr, wyraził ulgę i zadowolenie z nadchodzących zmian: „Ten obiekt dzieli i budzi kontrowersje wśród mieszkańców Nowogardu, dlatego nie ma dla niego miejsca w przestrzeni publicznej naszego miasta. Jest też po prostu brzydki, nazywany czasem ‘chochołem’. Osobiście nie mogę doczekać się, kiedy odsłoni widok na jezioro z Placu Wolności.”
Dyrektor szczecińskiego Oddziału IPN, Krzysztof Męciński, również odniósł się do historycznego znaczenia demontażu: „Nawet w obecnej formie obiekt ten obraża wszystkich, którzy walczyli o wolną Polskę, zwłaszcza tych, którzy walczyli z sowieckim agresorem. Nie ma zgody na gloryfikację sowieckich bandytów w przestrzeni publicznej naszej ojczyzny.”
Symboliczne Znaczenie
Usunięcie pomnika w tak symboliczny dzień jak 22 lipca, kiedy to w 1944 roku ogłoszono manifest PKWN, jest aktem upamiętnienia walki o wolność i niepodległość Polski. Jest to również ważny krok w dążeniu do pełnego usunięcia z przestrzeni publicznej pozostałości propagandy komunistycznej, które nadal istnieją w wielu miejscach kraju.
Demontaż pomnika „Braterstwa Broni” w Nowogardzie jest świadectwem dążenia do prawdy historycznej i sprawiedliwości, a także upamiętnieniem ofiar, które walczyły przeciwko narzuconemu reżimowi.
