Wyrok, wolność prasy i krytyka władzy – wywiad z Kamilą Piwowarską-Chilkiewicz

Sprawa sądowa wytoczona przez burmistrza Goleniowa Krzysztofa Sypienia przeciwko Grzegorzowi Gwaderze i Kamili Piwowarskiej-Chilkiewicz stała się przedmiotem dyskusji nie tylko o odpowiedzialności za publikowane treści, ale również o granicach wolności słowa, działalności lokalnych mediów i prawie mieszkańców do informacji. Wyrok sądu pierwszej instancji nie jest prawomocny, a sprawa według zapowiedzi strony przegranej, będzie kontynuowana w postępowaniu odwoławczym.

W rozmowie z Kamilą Piwowarską-Chilkiewicz poruszamy kwestie związane z przebiegiem sprawy, odpowiedzialnością dziennikarską, próbami uzyskania stanowiska władz przed publikacją materiału oraz wpływem tego rodzaju postępowań na działalność lokalnych mediów.

 

Andrzej Bugajski: Jak ocenia Pani wyrok sądu w sprawie, którą wytoczył burmistrz Goleniowa?

Kamila Piwowarska-Chilkiewicz: To dla mnie trudna sytuacja. Mam wiele wątpliwości dotyczących przebiegu postępowania, zwłaszcza w kontekście przyjętej przez sąd kwalifikacji prawnej i odpowiedzialności za publikację materiału zawierającego wypowiedź innej osoby. Wyrok jest nieprawomocny, dlatego sprawa nie została ostatecznie rozstrzygnięta i zamierzam skorzystać z prawa do apelacji.

Andrzej Bugajski: Czy ta sprawa może mieć wpływ na działalność lokalnych mediów i dziennikarzy?

Kamila Piwowarska-Chilkiewicz: Moim zdaniem takie sprawy mogą wywoływać efekt mrożący. Dziennikarze, obserwując konsekwencje publikacji materiałów dotyczących osób pełniących funkcje publiczne, mogą zacząć rezygnować z podejmowania trudnych tematów, obawiając się konsekwencji prawnych. To niebezpieczne zjawisko, ponieważ lokalne media powinny mieć możliwość kontrolowania działań władzy i informowania mieszkańców o sprawach istotnych dla społeczności.

Andrzej Bugajski: Gdzie, Pani zdaniem, przebiega granica pomiędzy wolnością prasy a odpowiedzialnością za publikowane treści?

Kamila Piwowarska-Chilkiewicz: Wolność prasy jest fundamentem demokratycznego państwa, ale nie oznacza braku odpowiedzialności. Dziennikarz powinien działać rzetelnie, weryfikować informacje i dążyć do przedstawienia różnych stanowisk. Jednocześnie nie można doprowadzić do sytuacji, w której obawa przed konsekwencjami prawnymi skutecznie uniemożliwia podejmowanie tematów dotyczących osób sprawujących władzę. Szczególnie istotne jest to w przypadku spraw, które dotyczą interesu publicznego.

Andrzej Bugajski: Czy po tym wyroku media lokalne będą w stanie skutecznie kontrolować działania samorządu?

Kamila Piwowarska-Chilkiewicz: Obawiam się, że może być to trudniejsze. Jeśli dziennikarze zaczną obawiać się publikowania materiałów dotyczących władz lokalnych, może dojść do autocenzury. A przecież mieszkańcy mają prawo wiedzieć, co dzieje się w ich gminie, jak podejmowane są decyzje i jak funkcjonują osoby sprawujące władzę. Media lokalne odgrywają w tym procesie bardzo ważną rolę.

Andrzej Bugajski: Jak w podobnych sprawach wyglądają standardy wynikające z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka?

Kamila Piwowarska-Chilkiewicz: Europejski Trybunał Praw Człowieka wielokrotnie podkreślał znaczenie wolności wypowiedzi, szczególnie w sprawach dotyczących debaty publicznej i osób pełniących funkcje publiczne. Osoby sprawujące władzę muszą liczyć się z szerszym zakresem krytyki niż osoby prywatne. Nie oznacza to jednak, że ich dobre imię nie podlega ochronie. Kluczowe znaczenie ma interes publiczny, kontekst wypowiedzi, rzetelność dziennikarska oraz to, czy autor działał w dobrej wierze.

Andrzej Bugajski: Czy przepisy dotyczące przeciwdziałania SLAPP mogą chronić dziennikarzy przed tego rodzaju postępowaniami?

(Przypis redakcji – SLAPP – strategic lawsuits against public participation – po polsku strategiczne powództwa zmierzające do stłumienia debaty publicznej w oficjalnych aktach prawnych UE i polskich lub potocznie jako pozwami uciszającymi)

Kamila Piwowarska-Chilkiewicz: SLAPP to postępowania, które mogą być wykorzystywane do wywierania presji na osoby zabierające głos w sprawach publicznych, w tym dziennikarzy i aktywistów. Ich celem może być nie tyle uzyskanie sprawiedliwego rozstrzygnięcia, ile zniechęcenie do dalszej działalności poprzez obciążenie kosztami, stresem i koniecznością prowadzenia długotrwałego procesu. Unijne regulacje w tym zakresie mają przeciwdziałać takim praktykom. Należy jednak pamiętać, że zakres ochrony wynikający z obowiązujących przepisów jest określony i nie obejmuje automatycznie wszystkich rodzajów postępowań.

Andrzej Bugajski: Czy uważa Pani, że sprawa wytoczona przez burmistrza Goleniowa wpisuje się w problem, o którym mówi się przy okazji SLAPP?

Kamila Piwowarska-Chilkiewicz: W mojej ocenie ta sprawa rodzi pytania podobne do tych, które pojawiają się w dyskusji o SLAPP, przede wszystkim dotyczące wpływu postępowań sądowych na swobodę wypowiedzi i działalność mediów. Nie przesądzam przy tym o jej formalnej kwalifikacji prawnej. Uważam jednak, że warto zastanowić się nad tym, czy tego rodzaju sprawy nie prowadzą do ograniczania aktywności dziennikarzy i osób zaangażowanych w życie publiczne.

Andrzej Bugajski: Czy przed opublikowaniem nagrania Grzegorza Gwadery próbowała Pani niezależnie zweryfikować wszystkie zawarte w nim zarzuty dotyczące działań burmistrza? Czy z perspektywy dzisiejszego wyroku zmieniłaby Pani coś w sposobie przygotowania tej publikacji?

Kamila Piwowarska-Chilkiewicz: Przed publikacją zadzwoniłam do Urzędu Gminy i Miasta w Goleniowie i zostawiłam wiadomość dla pana burmistrza. Jasno przekazałam, czego dotyczy sprawa, oraz wyraziłam chęć spotkania i rozmowy. Nie otrzymałam jednak odpowiedzi. Trzeba również wspomnieć o szerszym kontekście. W moim odczuciu urząd niejednokrotnie pomijał mnie w kontaktach z mediami, między innymi nie zapraszając mnie na konferencje prasowe. Utrudniało mi to uzyskiwanie stanowiska władz oraz konfrontowanie informacji z drugą stroną.

Czy dziś zmieniłabym coś w przygotowaniu tego materiału? Tak – dokładniej dokumentowałabym każdą próbę kontaktu z urzędem, każde wysłane pytanie i każdą pozostawioną wiadomość, aby móc jednoznacznie wykazać, jakie działania podejmowałam w celu uzyskania stanowiska drugiej strony. Chcę jednak wyraźnie podkreślić, że wyrok, o który Pan pyta, jest nieprawomocny i zamierzam wnieść apelację. Sprawa nie jest więc zakończona. Nie zmieniam swojej oceny faktów ani przekonania, że jako dziennikarz miałam obowiązek zainteresować opinię publiczną tym materiałem, a nie rezygnować z jego publikacji z powodu braku odpowiedzi ze strony urzędu.

Andrzej Bugajski: Co zamierza Pani zrobić w dalszej kolejności?

Kamila Piwowarska-Chilkiewicz: Przede wszystkim zamierzam złożyć apelację i walczyć o zmianę wyroku. Nie zamierzam rezygnować z działalności dziennikarskiej ani z poruszania tematów ważnych dla mieszkańców. Uważam, że niezależne media są potrzebne, zwłaszcza na poziomie lokalnym, gdzie mieszkańcy często nie mają wielu innych źródeł informacji o działaniach władz.

Andrzej Bugajski: Na koniec – co chciałaby Pani przekazać mieszkańcom Goleniowa?

Kamila Piwowarska-Chilkiewicz: Chciałabym, aby mieszkańcy pamiętali, że wolność mediów nie jest przywilejem dziennikarzy, ale prawem społeczeństwa do informacji. Dziennikarze muszą działać odpowiedzialnie, ale nie powinni być zastraszani ani zniechęcani do podejmowania trudnych tematów. Władza publiczna powinna być otwarta na pytania i krytykę, ponieważ właśnie na tym polega demokratyczna kontrola jej działań.

Andrzej Bugajski: Dziękuję za rozmowę.

 

P.S.

Czekamy na wypowiedź w tej sprawie Pana Burmistrza Krzysztofa Sypienia

 

 

Dodaj komentarz