Oświadczenia, oświadczenia… i wieczne „nie wiedziałem”
Sprawa Tomasza Banacha wraca jak bumerang. Tym razem w roli głównej: oświadczenia majątkowe z lat, gdy był wiceburmistrzem Gminy Goleniów. I nie chodzi o to, że się nie podpisał. Chodzi o to, że czegoś w nich po prostu zabrakło.
Przypomnijmy – obecny burmistrz Krzysztof Sypień złożył w kwietniu 2025 roku zawiadomienie do prokuratury, że Tomasz Banach, pełniąc funkcję publiczną, zataił fakt posiadania udziałów w spółce Tukan Sp. z o.o., która co prawda ogłosiła upadłość w 2002 r., ale formalnie została wykreślona z KRS dopiero w 2018 r. Czyli – przez wiele lat istniała i żyła własnym syndykowym życiem.
Co na to sam T. Banach? W typowo urzędniczym stylu: „nie wiedziałem, nie czułem się związany, syndyk działał, myślałem, że sprawa zamknięta”. Słowem: nic nie musiałem, bo wydawało mi się, że już mnie to nie dotyczy.
Tyle że… to nie tak działa.
Z prostego powodu – ustawa o samorządzie gminnym (art. 24h ust. 1) oraz ustawa o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne (art. 2 pkt 6) wprost nakazują ujawnianie faktu bycia udziałowcem w spółkach prawa handlowego. I to niezależnie od tego, czy spółka działa prężnie, czy dogorywa pod zarządem syndyka.
Nie jest istotne, czy z udziałów wynika jakiś zysk. Istotne jest to, że w KRS był wpisany jako wspólnik – i tyle wystarczy. A skoro pełnił funkcję publiczną (od 2011 roku jako wiceburmistrz), to obowiązek składania rzetelnych oświadczeń majątkowych ciążył na nim każdego roku – bez wyjątku.
Oświadczenie majątkowe to nie prognoza pogody, żeby można było je pisać „według własnego odczucia”. Subiektywne przekonanie, że „sprawa była już zamknięta” nie zwalnia z obowiązku. Bo według takiej logiki można by równie dobrze nie wpisać samochodu do oświadczenia, „bo przecież stoi w garażu i nim nie jeżdżę”.
A skoro już o oświadczeniach mowa – to nie jedyne kłopoty byłego wiceburmistrza. Przypomnijmy: Komisarz Wyborczy złożył niedawno wniosek o wygaszenie mandatu Tomasza Banacha, ponieważ mogą istnieć wątpliwości co do jego miejsca zamieszkania. Czyli znowu – coś „wydawało się” w porządku, ale po głębszej analizie już niekoniecznie.
W jednej sprawie „myślał, że nie musi ujawniać udziałów” – i się przeliczył. A w drugiej – znowu mógł źle „uważać”, jeśli chodzi o to, gdzie rzeczywiście mieszka. Tyle że tym razem ktoś miał więcej niż tylko podejrzenia. Jak niesie wieść gminna, przez długie miesiące ktoś bardzo skrupulatnie dokumentował każdy jego krok. Kamera, zegarek, mapka – i nie był to wstęp do filmu dokumentalnego, tylko materiał dowodowy w postępowaniu mandatowym.
Brzmi poważnie?
Owszem. Ale nie łudźmy się – wszystko wskazuje na to, że w przypadku zatajenia udziałów w spółce zarzuty, nawet jeśli uzasadnione, ulegałyby już przedawnieniu.
Zgodnie z art. 233 § 6 kodeksu karnego, składanie fałszywych oświadczeń majątkowych ściga się w trybie prywatnoskargowym lub publicznoskargowym, w zależności od sytuacji, ale przedawnienie karalności zwykle następuje po 3 latach od momentu ujawnienia czynu – czyli np. od daty wykreślenia spółki z KRS (2018). Czyli – gdyby nawet ktoś chciał walczyć, to już nie bardzo jest z czym.
Co więcej – w Goleniowie dzieją się rzeczy jeszcze ciekawsze.
Są radni, którzy urodzili się w Gminie Goleniów, tu pracują, tu deklarują swoją codzienną obecność i aktywność, a w dokumentach wyborczych jasno wskazują, że to właśnie Goleniów jest ich miejscem zamieszkania. Problem w tym, że ich współmałżonkowie – także startujący w wyborach, choć na innym szczeblu – jednocześnie oświadczają, że mieszkają zupełnie gdzie indziej, na przykład w dużym mieście wojewódzkim.
I tu rodzi się pytanie: komu wierzyć? Jednemu z małżonków trzeba – bo przecież nie można jednocześnie mieszkać w dwóch różnych gminach i prowadzić wspólnego pożycia. A może można? Może życie na dwa adresy to nowy model rodzinnej logistyki wyborczej?
Z jednej strony – osoba ubiegająca się o mandat radnego musi wykazać się faktycznym zamieszkiwaniem w gminie, którą chce reprezentować. Z drugiej – jej partner, kandydujący do sejmiku, może wskazać dowolną miejscowość w województwie. I choć oboje są częścią tej samej rodziny, to według oficjalnych deklaracji – już nie tego samego adresu.
Można więc mieć jedną nogę w gminie, a drugą – w metropolii. Można deklarować pełną tożsamość lokalną, ale żyć w rozkroku geograficznym. Tylko pytanie, czy taki rozdział rzeczywiście jest szczery, czy raczej wygodny?
Bo ostatecznie: czy da się autentycznie reprezentować lokalną społeczność, jeśli formalnie nawet wspólne śniadanie odbywa się gdzie indziej, a tęsknota, codzienne obowiązki i te… małżeńskie, schodzą na dalszy plan? Gdzie dzieci czasem widują mamę albo tatę tylko w weekendy, a małżeńskie obowiązki sprowadzają się do telekonferencji, SMS-ów i krótkich „hej, jak tam?”? No, chyba że tak właśnie wygląda nowoczesna rodzina na dwa adresy — z telefonem w jednej ręce, mandatem wyborczym w drugiej i wibracjami, które jeszcze działają.
Bo cóż, życie bywa elastyczne, ale reprezentacja lokalnej społeczności powinna mieć jednak swoje granice — tak samo jak prawdziwa rodzina, nie ta na odległość.
No cóż, w erze „elastycznych faktów” i „kreatywnych oświadczeń” może to właśnie jest nowa norma. Tylko żeby potem nikt nie narzekał, że wybory to gra pozorów.
No więc, jeśli ktoś myśli, że urzędnik publiczny może sobie pozwolić na „uważanie”, że nie musi ujawniać powiązań biznesowych – cóż, niestety, prawo mówi inaczej.
Tylko że w praktyce, jak się zaśpi terminy i powie „ja tak uważałem”, to często nie uchodzi to na sucho, a przynajmniej nie powinno – bo jeśli prawo da się obejść niewiedzą i kalendarzem, to kto właściwie chroni interes publiczny?
Kto nie wierzy, niech spróbuje taką linię obrony zaprezentować swojemu rachmistrzowi podatkowemu – albo urzędowi skarbowemu.
Zespół Redakcji
